ابو القاسم سلطانى
264
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 648 جاز Artemisia persica Boiss گياهى است پرشاخه بلندى 80 تا 5 / 1 متر از خانواده Compositae قاعده ساقه چوبى ، كركدار ، برگها غالبا بدون دمبرگ گاهى دمبرگ كوچك ، كاپيتولها كوچك و متعدد در تبت ، افغانستان بهويژه در ايران در كرمان ، اصفهان رويش دارد از سرشاخههاى گلدار گياه مانند انواع ديگر شيح به عنوان ضد كرم و تببر استفاده مىشود . گياه در ايران به اسامى جاز ، كاكل ، درمنه ايرانى و درمنه دنائى ناميده مىشود . Code - 649 افسنتين رومى Artemisia pontica L گياهى است شبيه به افسنتين كبير ولى كوچكتر از آنكه بلندى آن از 50 سانتيمتر تجاوز نمىكند برگها داراى تقسيمات بسيار كوچك و باريك مىباشند اين گياه در خرابهها ، نواحى متروك ، جنوب شرقى اروپا و جنوب غربى آسيا مىرويد . در ايران رويش ندارد و از طريق تركيه وارد ايران مىشود . گياه از زمانهاى بسيار قديم شناخته شده است . هروى آن را افسنطين رومى ناميده است وى مىنويسد افسنتين رومى و نبطى است . . . و بدل وى شيح ارمنى 1 * ( الابنيه 16 ) . بهطور كلى قدما اثرات درمانى افسنتين رومى را مانند افسنتين ( افسنتين كبير ) دانستهاند لذا شرح مجدد آن در اينجا ضرورى به نظر نمىرسد و براى اطلاع مىتوان به افسنتين مراجعه نمود ولى بهطور خلاصه در پزشكىنامه چنين آمده است برگ و شاخههاى گلدار اين اقسام را در طب استعمال مىكنند داراى بوى نافذ تندى مىباشند و طعم آنها تلخ و معطر است در سوءهاضمه جهت هيجان قواى هضمى در كلوروز در حبس طمث 2 * در حميات دايره 3 * استعمال مىشوند و ماده عامل افسنتين اولا اسانس آن و ثانيا ابسنتين ماده تلخ آن است ( پزشكىنامه 92 ) . امروزه نيز اثرات درمانى آن را شبيه به افسنتين ولى ضعيفتر از آن مىدانند كه بوى آن مطبوع مىباشد . . . اين گياه را افسنتين صغير ( ناظم الاطباء ) نيز ناميدهاند و امروزه به شيح ارمنى معروف است . ( 1 * ) - شيح ارمنى نزد قدما Artemisia maritima L بوده است امروزه افسنتين رومى را شيح ارمنى مىنامند ( 2 * ) - طمث - خون قاعدگى ، خون حيض ( 3 * ) - حمى دايره - حمى الرعد - حمى نافض ، نوبه ، تب لرز Ague intermittent fever Code - 650 شيح ، شيح خراسانى ( حكيم مومن ) Artemisia santonicum L شيح ماخوذ از واژه اكدى سيحو Sihu مىباشد به سريانى آن را در يمج ناميدهاند نام شيح در طب سنتى به تعدادى گياهان جنس Artemisia كه اثرات درمانى آنها يكسان بوده و بهويژه به عنوان ضد انگل دستگاه گوارش به كار مىرفتهاند داده شده است . يكى از اين گياهان Artemisia maritima L مىباشد كه